Աշխատանքային կենսաթոշակի չափը հաշվարկվում է օրենքով սահմանված բանաձևով, որտեղ ամեն ինչ կախված է երեք թվից՝ հիմնական կենսաթոշակի չափից, ստաժի մեկ տարվա արժեքից և անձնական գործակցից։ Իմանալով ձեր ստաժը՝ կարող եք հաշվարկը կատարել ինքնուրույն։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, բանաձևը սահմանված է «Պետական կենսաթոշակների մասին» օրենքով, իսկ գումարները՝ Կառավարության 2010 թվականի դեկտեմբերի 30-ի N 1734-Ն որոշմամբ։
Ի՞նչ թվեր են գործում այսօր
Կառավարության որոշմամբ աշխատանքային կենսաթոշակի հաշվարկի համար հիմնական կենսաթոշակի չափը 34 000 դրամ է, աշխատանքային ստաժի մեկ տարվա արժեքը՝ առաջին տասը տարվա համար 950 դրամ, տասը տարին գերազանցող յուրաքանչյուր տարվա համար՝ 500 դրամ։ Նվազագույն կենսաթոշակը 46 000 դրամ է, իսկ թաղման նպաստը՝ 200 000 դրամ։
Ի՞նչ բանաձևով է հաշվարկվում
Օրենքով աշխատանքային կենսաթոշակի չափը հիմնական կենսաթոշակի և կենսաթոշակի աշխատանքային մասի գումարն է, իսկ աշխատանքային մասը ստաժի տարիների, ստաժի մեկ տարվա արժեքի և անձնական գործակցի արտադրյալն է։
Տասը տարուց ավելի ստաժի դեպքում կիրառվում է Կ = Հ + (10 × Ա + (Ս − 10) × Ա1) × Գ բանաձևը, որտեղ Կ-ն կենսաթոշակի ամսական գումարն է, Հ-ն՝ հիմնական կենսաթոշակը, Ս-ն՝ ստաժի տարիները, Ա-ն՝ առաջին տասը տարվա մեկ տարվա արժեքը, Ա1-ը՝ տասը տարին գերազանցող մեկ տարվա արժեքը, Գ-ն՝ անձնական գործակիցը։
Անձնական գործակիցը 11-ից մինչև 40 տարվա ստաժի դեպքում հաշվարկվում է Գ = 1 + 0,01 × (Ս − 10) բանաձևով, 40 տարուց ավելիի դեպքում՝ Գ = 1,3 + 0,02 × (Ս − 40), և չի կարող գերազանցել 2-ը։ Մինչև տասը տարվա ստաժի դեպքում գործակիցը 0,1 × Ս է։
Որքա՞ն է ստացվում ըստ ստաժի
Ստորև ներկայացված գումարները հաշվարկված են վերոնշյալ բանաձևով՝ գործող թվերով։
- 10 տարվա ստաժ՝ բանաձևով 43 500 դրամ, բայց վճարվում է 46 000, քանի որ դա նվազագույն կենսաթոշակն է
- 15 տարի՝ 46 600 դրամ
- 20 տարի՝ 49 950 դրամ
- 25 տարի՝ 53 550 դրամ
- 30 տարի՝ 57 400 դրամ
- 35 տարի՝ 61 500 դրամ
- 40 տարի՝ 65 850 դրամ
- 45 տարի՝ 71 800 դրամ
Օրինակ՝ 35 տարվա ստաժի դեպքում առաջին տասը տարին տալիս է 9500 դրամ, հաջորդ 25 տարին՝ 12 500 դրամ, ընդամենը 22 000 դրամ, որը բազմապատկվում է 1,25 անձնական գործակցով և տալիս 27 500 դրամ։ Դրան գումարվում է 34 000 դրամ հիմնական կենսաթոշակը։
Որքա՞ն է ավելացնում ևս մեկ տարի աշխատելը
34 տարվա ստաժի դեպքում հաշվարկը տալիս է 60 660 դրամ, 35 տարվա դեպքում՝ 61 500։ Այսինքն՝ այդ փուլում ևս մեկ տարի աշխատելը կենսաթոշակին ավելացնում է 840 դրամ։ Աճը մեծանում է 40 տարին լրանալուց հետո, երբ յուրաքանչյուր տարվա համար անձնական գործակիցը բարձրանում է ոչ թե 0,01, այլ 0,02-ով։
Ե՞րբ է ծագում կենսաթոշակի իրավունքը
Տարիքային աշխատանքային կենսաթոշակ նշանակվում է 63 տարին լրացած անձին, եթե նա ունի առնվազն 10 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ։ Մեկ տարի շուտ կենսաթոշակ նշանակվում է, եթե անձն ունի առնվազն 35 տարվա ստաժ և չի աշխատում։ Ընդ որում, այդ հիմքով նշանակված կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցվում է, եթե անձը սկսում է աշխատել, և վերականգնվում է աշխատանքից ազատվելուց կամ կենսաթոշակային տարիքը լրանալուց հետո՝ դիմումի հիման վրա։
Ի՞նչն է հաշվառվում ստաժում
Ստաժում հաշվառվում են հանրային ծառայության, վարձու աշխատանքի, անհատ ձեռնարկատեր լինելու, նոտար պաշտոնավարելու, զինվորական ծառայության և այլ գործունեության ժամանակահատվածները, ինչպես նաև ԽՍՀՄ տարածքում աշխատանքային ժամանակահատվածները։
Սակայն ոչ բոլոր տարիներն են ավտոմատ հաշվառվում։ Մինչև 2013 թվականի հունվարի 1-ը ընկած ժամանակահատվածի համար պահանջվում է, որ անձը ենթակա լիներ պարտադիր սոցիալական ապահովագրության և ստացած լիներ աշխատավարձ կամ վճարած լիներ սոցիալական վճարներ, իսկ 2013 թվականից հետո՝ ըստ շտեմարանի տվյալների ստացած լինի աշխատավարձ կամ վճարած լինի եկամտային հարկ։ Մինչև 1992 թվականը ստաժը հաստատող հիմնական փաստաթուղթը աշխատանքային գրքույկն է։
Մինչև տարիքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքն ընկած որոշ ժամանակահատվածներ ևս հաշվառվում են, օրինակ՝ մինչև երեխայի երկու տարին լրանալը խնամքի ժամանակահատվածը՝ վեց տարուց ոչ ավելի, առկա ուսուցմամբ ուսման ժամանակահատվածը՝ վեց տարուց ոչ ավելի, գործազրկության նպաստ ստանալու ժամանակահատվածը։
Ի՞նչ է լինում, եթե կենսաթոշակ ստանալուց հետո շարունակում եք աշխատել
Օրենքով կենսաթոշակը վերահաշվարկվում է, եթե կենսաթոշակ նշանակելու կամ վերահաշվարկելու դիմումը ներկայացնելու ամսվանից հաշված 12-րդ ամսին կամ դրանից հետո կենսաթոշակառուն ներկայացնում է աշխատած ժամանակահատվածն աշխատանքային ստաժում հաշվառելու դիմում։ Այս դեպքում նոր չափը կիրառվում է դիմումը ներկայացնելու ամսին հաջորդող ամսվա 1-ից։ Կենսաթոշակը վերահաշվարկվում է նաև, երբ փոխվում են հիմնական կենսաթոշակի չափը կամ ստաժի մեկ տարվա արժեքը։
Ո՞ր դեպքերում այս բանաձևը չի գործում
Ներկայացված հաշվարկը վերաբերում է աշխատանքային կենսաթոշակին։ Զինվորական կենսաթոշակի համար օրենքը սահմանում է այլ բանաձև, և այնտեղ հիմնական կենսաթոշակի չափը 21 000 դրամ է, զինվորական ծառայության ստաժի մեկ տարվա արժեքը՝ 2000 դրամ, իսկ հաշվարկում կիրառվում է զինծառայողի վերջին պաշտոնի գործակիցը։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ աշխատանքային կենսաթոշակը հաշվարկվում է հիմնական կենսաթոշակի և ստաժի տարիների արտադրյալից՝ անձնական գործակցով, այսօր հիմնական կենսաթոշակը 34 000 դրամ է, ստաժի մեկ տարվա արժեքը՝ 950 և 500 դրամ, նվազագույն կենսաթոշակը՝ 46 000 դրամ, 20 տարվա ստաժ ունեցողի կենսաթոշակը կազմում է 49 950, 30 տարվա դեպքում՝ 57 400, 35 տարվա դեպքում՝ 61 500, իսկ 40 տարվա դեպքում՝ 65 850 դրամ, ընդ որում, 35 տարվա մակարդակում ևս մեկ տարի աշխատելը ավելացնում է 840 դրամ, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Ներկայացված գումարները հաշվարկված են օրենքով սահմանված բանաձևով և կարող են տարբերվել կոնկրետ անձի համար՝ ստաժի հաշվառման առանձնահատկություններից ելնելով։