2026 թվականի ամառը Եվրոպայում շոգի հետևանքով մահացության ցուցանիշով դարձել է ամենամահաբերն ամբողջ դիտարկումների պատմության ընթացքում։ Գիտնականների գնահատմամբ՝ զոհերի թիվը գերազանցել է 50 հազարը, իսկ մահերի 65%-ը կապված է մարդու գործունեությամբ պայմանավորված կլիմայի փոփոխության հետ։
2026 թվականի ամռանը Եվրոպայի քաղաքներում շոգի հետևանքով մահացել է ավելի քան 50 հազար մարդ։ Սա դիտարկումների ամբողջ պատմության ընթացքում գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշն է։ Մահերի գրեթե երկու երրորդը՝ 65%-ը, ուղղակիորեն կապված է մարդու գործունեության հետևանքով առաջացած կլիմայի փոփոխության հետ։ Այս մասին հոկտեմբերի 23-ին՝ ուրբաթ օրը, հաղորդել են լրատվական գործակալությունները՝ հղում անելով հետազոտության արդյունքներին, որոնք նախատեսվում է հրապարակել Nature Health միջազգային գիտական առցանց ամսագրի հոկտեմբերյան համարում։
Հետազոտությունն ընդգրկել է Եվրամիության, Մեծ Բրիտանիայի, Նորվեգիայի և Շվեյցարիայի ավելի քան 850 քաղաքային կենտրոնների տվյալներ։ Այդ քաղաքներում բնակվում է նշված երկրների ընդհանուր բնակչության շուրջ 40%-ը։
Համեմատության համար՝ 2022 թվականին նույն տարածաշրջանում շոգի հետևանքով մահացածների թիվը գնահատվում էր շուրջ 29 հազար։ Այդ ժամանակ կլիմայի փոփոխության հետ կապված մահերի մասնաբաժինը կազմում էր 59%։
Լոնդոնի Կայսերական քոլեջի և Լոնդոնի հիգիենայի և արևադարձային բժշկության դպրոցի գիտնականները մշակել են շոգի հետևանքով մահացության հաշվարկման մեթոդ՝ հիմնվելով 2000 թվականից սկսած պատմական տվյալների վրա։ Նրանք ստացված արդյունքները համեմատել են պաշտոնական վիճակագրության հետ։
Այնուհետև նույն մեթոդով հաշվարկել են, թե շոգի հետևանքով մահերի թիվն ինչպիսին կլիներ, եթե մարդու գործունեությամբ պայմանավորված կլիմայի փոփոխությունը տեղի չունենար։ Երկու ցուցանիշների տարբերությունը թույլ է տվել գնահատել ջերմոցային գազերի արտանետումների հետևանքով առաջացած տաքացմանը վերագրվող լրացուցիչ մահացությունը։
2026 թվականի հունիսը հատկապես մահաբեր է եղել
Հետազոտողների գնահատմամբ՝ 2026 թվականի ամռան շոգի հետևանքները հատկապես ծանր են եղել հունիսին։ Շոգի հետ կապված բոլոր մահերի գրեթե մեկ երրորդը բաժին է ընկել հունիսի 17-ից հուլիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածին։ Այդ օրերին միջին ջերմաստիճանը 5 աստիճանով բարձր է եղել 1991-2020 թվականների նույն ժամանակահատվածների ցուցանիշից։
«Մենք կարող ենք մեծ վստահությամբ ասել, որ 2026 թվականի ամառը Եվրոպայի ընդարձակ տարածքներում շոգի հետ կապված մահացության ցուցանիշով դարձել է դիտարկու