Առողջական վիճակի պատճառով պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատվելն ընդունված է ընկալել որպես վերջնական լուծված հարց։ Օրենսդրությունն այլ բան է սահմանում. ազատվածների զգալի մասը շարունակում է պարբերաբար վերափորձաքննվել, իսկ ախտորոշման հիմքում ընկած հետազոտությունների արդյունքները՝ ներառյալ ՄՌՏ-ի և համակարգչային շերտագրության պատկերները, պահվում են տասը տարի։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումները սահմանված են «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքով և ՀՀ կառավարության N 405-Ն որոշմամբ։
Ո՞ր ազատվածներն են ենթակա վերափորձաքննության
Հիմնական կանոնը սահմանում է օրենքի 23-րդ հոդվածի 4-րդ մասը. առողջական վիճակի պատճառով պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատված և պահեստազորում հաշվառված քաղաքացին մինչև 27 տարին լրանալը ենթակա է բժշկական վերափորձաքննության՝ հինգ տարին մեկ անգամ։ Պահեստազորի սպայական կազմում հաշվառվածների համար նույն կանոնը գործում է մինչև 35 տարին լրանալը (8-րդ մաս)։
Կարևոր ճշգրտում. դրույթը վերաբերում է նույն հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով ազատվածներին։ Խոսքը նրանց մասին է, ովքեր նախ ստացել են առողջական հիմքով տարկետում՝ բուժման կարիք ունենալու (երեք անգամ՝ մինչև մեկ տարի ժամկետով) կամ ժամանակավորապես ոչ պիտանի ճանաչվելու (մեկ անգամ՝ երեք տարի ժամկետով) հիմքով, և այդ շրջանն սպառելուց հետո ճանաչվել են ոչ պիտանի ու ազատվել։
Առանձին և ավելի կարճ ժամկետ է սահմանված նրանց համար, ովքեր արդեն ծառայության մեջ են եղել. 29-րդ հոդվածի 4-րդ մասով՝ ծառայության ընթացքում ժամանակավորապես ոչ պիտանի ճանաչվելու հիմքով զինվորական ծառայությունից արձակվածները ենթակա են վերափորձաքննության երեք տարին մեկ։
Ի՞նչ է լինում, եթե վերափորձաքննությամբ պիտանի ճանաչվեն
23-րդ հոդվածի 4-րդ մասով՝ վերափորձաքննության արդյունքներով պիտանի կամ սահմանափակումով պիտանի ճանաչված քաղաքացին ենթակա է զորակոչի՝ ընդհանուր հիմունքներով։
Ծառայությունից արձակվածների պարագայում 29-րդ հոդվածի 4-րդ մասը ճշտում է հետևանքը. պիտանի կամ սահմանափակումով պիտանի ճանաչվելու դեպքում շարքային կազմի նախկին զինծառայողը մինչև 27, իսկ սպայական կազմինը՝ մինչև 35 տարին լրանալը ուղարկվում է շարունակելու չծառայած ժամկետը, եթե այդ ժամկետը գերազանցում է վեց ամիսը։
Ի՞նչ է պահվում տասը տարի
Այստեղ գործում է 405-Ն որոշման N 1 հավելվածի 3.1-րդ կետը, որը լրացվել է 2025 թվականի հունվարի 16-ի N 48-Ն որոշմամբ։ Ըստ դրա՝ ուղեգրումը բժշկական հաստատություններ և արդյունքների ստացումն իրականացվում են բացառապես էլեկտրոնային առողջապահության համակարգի (ԷԱՀ) միջոցով։
Գործիքային հետազոտությունների արդյունքները՝ DICOM ֆորմատով համակարգչային շերտագրության, մագնիսառեզոնանսային շերտագրության, ուլտրաձայնային և ռենտգենաբանական հետազոտության նկարները և այլն, ինչպես նաև լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտությունների արդյունքները, արտածումները և եզրակացությունները պետք է ներբեռնվեն ԷԱՀ և այնտեղ պահպանվեն տասը տարի ժամկետով։
Նույն կետով՝ ախտորոշման համար հիմք հանդիսացող բոլոր տվյալները՝ գանգատները, անամնեզը, օբյեկտիվ զննության, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների արդյունքները, պարտադիր մուտքագրվում են ԷԱՀ։ Թղթային եղանակը թույլատրվում է միայն ռազմական դրության, արտակարգ իրավիճակների կամ ԷԱՀ-ի հաստատված խափանման դեպքում, որից հետո տասն աշխատանքային օրվա ընթացքում տվյալները մուտքագրվում են համակարգ։
Ո՞վ ունի հասանելիություն այդ տվյալներին
3.1-րդ կետով ԷԱՀ մուտքագրված տվյալները պետք է հասանելի լինեն քաղաքացուն, նախազորակոչային տարիքի անձանց դեպքում՝ նրա օրինական ներկայացուցչին, զինվորական հաշվառումն իրականացնող մարմնին և որոշմամբ սահմանված իրավասու հանձնաժողովներին։
Բացի այդ, 405-Ն-ի 35-րդ կետով բժշկական կազմակերպությունը պարտավոր է քաղաքացուն կամ նրա լիազորված անձին տրամադրել տեղեկություններ առողջական վիճակի, հետազոտությունների արդյունքների, ախտորոշման և բուժման մեթոդների մասին, իսկ 42-րդ և 64-րդ կետերով զինվորական կոմիսարիատը դիմումի դեպքում տրամադրում է անձնական գործում առկա հետազոտական փաստաթղթերի և եզրակացությունների պատճենները։
Օրենքի 17-րդ հոդվածի 5-րդ մասով քաղաքացին իրավունք ունի ծանոթանալու իր հետազոտման և փորձաքննության ընթացքին, ստանալու դրանց արդյունքներով տրված եզրակացություններն ու այլ փաստաթղթերը, ներկայացնելու առարկություններ և բողոքարկելու եզրակացությունը։
Ինչպե՞ս է բողոքարկվում եզրակացությունը
405-Ն-ի 54-րդ կետով զորակոչիկը զինվորական կոմիսարիատի բժշկական հանձնաժողովի եզրակացությունը կարող է բողոքարկել կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովին և փորձաքննություն անցնել այնտեղ, ընդ որում՝ փորձաքննություն իրականացնելու կամ բողոքը մերժելու որոշումն ընդունվում է առկա փաստաթղթերի հիման վրա։
Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի եզրակացությունները վերջնական են և 405-Ն-ի 18-րդ կետով կարող են բողոքարկվել երկամսյա ժամկետում ՀՀ պաշտպանության նախարարին։ Օրենքի 25-րդ հոդվածի 12-րդ մասով ազատման կամ տարկետման հրամանները երկամսյա ժամկետում կարող են բողոքարկվել պաշտպանության նախարարին կամ դատարան, սակայն բողոք ներկայացնելը չի կասեցնում հրամանի կատարումը։ Նույն հոդվածի 6-րդ մասով որոշումները եռօրյա ժամկետում տրվում են քաղաքացուն կամ նրա օրինական ներկայացուցչին։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ես ազատվել եմ առողջական հիմքով։ Պե՞տք է սպասեմ կանչի։
Եթե ազատումը եղել է օրենքի 23-րդ հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով՝ տարկետումների շրջանն սպառելուց հետո, ապա մինչև 27 (պահեստազորի սպայական կազմի դեպքում՝ 35) տարին լրանալը վերափորձաքննությունը պարբերական է՝ հինգ տարին մեկ։ 23-րդ հոդվածի 4-րդ և 8-րդ մասերն այն ձևակերպում են որպես քաղաքացու պարտականություն, ոչ թե հնարավորություն։
Կարո՞ղ եմ ստանալ իմ ՄՌՏ-ի պատկերները, եթե հետազոտությունն արվել է մի քանի տարի առաջ։
405-Ն-ի 3.1-րդ կետով պատկերները պահվում են ԷԱՀ-ում տասը տարի, և տվյալները պետք է հասանելի լինեն քաղաքացուն։ Զինվորական կոմիսարիատը 42-րդ և 64-րդ կետերով դիմումի հիման վրա տրամադրում է անձնական գործում առկա հետազոտական փաստաթղթերի և եզրակացությունների պատճենները։
Կարո՞ղ է կրկնակի հետազոտություն նշանակվել, եթե նախորդ եզրակացությունը կասկածելի է։
Այո։ 405-Ն-ի 52-րդ կետով, եթե հետազոտությունների ծավալը կամ առողջական վիճակի ակտը չեն համապատասխանում սահմանված պահանջներին, կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովը բժիշկ-մասնագետի գրավոր հիմնավորմամբ կարող է եզրակացություն տալ կրկնակի հետազոտության ուղեգրելու մասին, իսկ լրացուցիչ, ստուգիչ կամ հսկողական հետազոտության ուղեգրումն իրականացնում է զինվորական կոմիսարը։ Նույն կետով՝ նախորդող զորակոչերին կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի փորձաքննությունն անցած քաղաքացիներին այն հիվանդություններով, որոնցով տարկետում է տրվել, պարտադիր ուղեգրում են հետազոտության։
Ամփոփում
Առողջական վիճակի պատճառով զինվորական ծառայությունից ազատված քաղաքացիները մինչև 27, իսկ պահեստազորի սպայական կազմում հաշվառվածները՝ մինչև 35 տարին լրանալը ենթակա են բժշկական վերափորձաքննության հինգ տարին մեկ, ծառայության ընթացքում ժամանակավորապես ոչ պիտանի ճանաչվածները՝ երեք տարին մեկ, իսկ ախտորոշման հիմքում ընկած գործիքային և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները, այդ թվում՝ ՄՌՏ-ի և համակարգչային շերտագրության պատկերները, պահվում են էլեկտրոնային առողջապահության համակարգում տասը տարի և հասանելի են քաղաքացուն, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։